De strijd tegen sociale fraude in België heeft rechtstreekse gevolgen voor elektrotechnische ondernemingen die personeel tewerkstellen, met onderaannemers werken of actief zijn op werven.
Voor elektrotechnische bedrijven zijn verschillende verplichtingen bijzonder belangrijk: de correcte aangifte van werknemers, de controle van onderaannemers, de inhoudingsplicht op facturen, de aangifte van werken en de registratie van aanwezigheden.
Sociale fraude beperkt zich niet tot zwartwerk. Het begrip omvat verschillende situaties waarin regels rond arbeidsrecht, sociale zekerheid of administratieve verplichtingen niet correct worden nageleefd.
Voor werkgevers en aannemers is het daarom belangrijk om duidelijke interne procedures te ontwikkelen voordat er een sociale controle plaatsvindt.
Sociale fraude en zwartwerk: wat betekent dit voor werkgevers?
Niet-aangegeven arbeid is een van de bekendste vormen van sociale fraude. Wanneer een onderneming personeel tewerkstelt, moeten verschillende administratieve formaliteiten worden nageleefd. De DIMONA-aangifte is daarbij een van de belangrijkste verplichtingen. Maar een sociale inspectie kan veel meer controleren.
Denk bijvoorbeeld aan:
- arbeidsovereenkomsten;
- sociale documenten;
- lonen en vergoedingen;
- arbeidstijden;
- sociale zekerheid;
- buitenlandse werknemers;
- sectorale verplichtingen;
- verplichtingen voor aannemers en onderaannemers.
Een correcte personeelsadministratie is daarom essentieel. Voor bedrijven die op verschillende werven actief zijn, is het bovendien belangrijk dat niet alleen de administratieve dienst, maar ook projectleiders en werfleiders de belangrijkste regels kennen.
Sociale controle in België: wat kan de inspectie nakijken?
Tijdens een sociale controle kunnen inspectiediensten nagaan of de feitelijke situatie binnen een onderneming overeenkomt met de officiële aangiften.
Op een werf kan bijvoorbeeld worden gecontroleerd wie aanwezig is, voor welke onderneming iemand werkt en of de noodzakelijke registraties correct zijn uitgevoerd. In de elektrotechnische sector werken vaak meerdere bedrijven tegelijk op dezelfde werf. Een hoofdaannemer kan samenwerken met verschillende onderaannemers, zelfstandigen en gespecialiseerde installateurs.
Dat maakt een duidelijke administratieve organisatie bijzonder belangrijk.
Idealiter worden de noodzakelijke gegevens al vóór de start van de werkzaamheden verzameld en gecontroleerd.
Inhoudingsplicht op facturen: controleer uw onderaannemers
De inhoudingsplicht RSZ is een belangrijk aandachtspunt voor ondernemingen die met aannemers of onderaannemers samenwerken.
Voor bepaalde activiteiten moet vóór de betaling van een factuur worden nagegaan of de medecontractant sociale of fiscale schulden heeft.
Wanneer een inhoudingsplicht bestaat, moet een gedeelte van het factuurbedrag rechtstreeks aan de bevoegde administratie worden betaald.
Afhankelijk van de situatie kunnen onder meer volgende percentages van toepassing zijn:
- 35% van het bedrag exclusief btw voor bepaalde sociale schulden;
- 15% van het bedrag exclusief btw voor bepaalde fiscale schulden;
- 15% van het bedrag exclusief btw voor bepaalde schulden binnen het sociaal statuut van zelfstandigen.
Voor ondernemingen die regelmatig onderaannemers inschakelen, is het daarom verstandig om deze controle standaard op te nemen in het betalingsproces.
Wilt u meer weten over dit onderwerp? Lees dan ons uitgebreide artikel over de inhoudsplicht vanaf 2026
Nieuwe regels voor zelfstandigen vanaf 30 oktober 2026
Vanaf 30 oktober 2026 wordt de inhoudingsplicht uitgebreid naar bepaalde sociale schulden van zelfstandigen binnen de betrokken sectoren.
Ondernemingen zullen dus in bepaalde situaties ook moeten nagaan of een zelfstandige aannemer of onderaannemer dergelijke schulden heeft voordat een factuur wordt betaald.
Deze controle wordt daardoor een nog belangrijker onderdeel van een correct leveranciers- en onderaannemersbeheer.
Aangifte van werken bij de RSZ
Voor bepaalde werken in onroerende staat moet vóór de start van de werkzaamheden een aangifte worden gedaan. De verplichting hangt onder meer af van de totale waarde van de werken en het gebruik van onderaannemers.
Voor de betrokken werkzaamheden kan een aangifte vereist zijn:
- vanaf 5.000 euro exclusief btw wanneer minstens één onderaannemer wordt ingeschakeld;
- vanaf 30.000 euro exclusief btw, ook wanneer er geen onderaannemer wordt ingeschakeld.
Voor bepaalde gespecialiseerde werkzaamheden kunnen aanvullende regels gelden. Elektrotechnische ondernemingen doen er daarom goed aan deze verplichting al tijdens de voorbereiding van een project te controleren.
Zo wordt vermeden dat een administratieve verplichting pas wordt ontdekt wanneer de werf al gestart is.
Check in at work: aanwezigheidsregistratie op de werf
Check in at work wordt gebruikt om de aanwezigheid van bepaalde personen op betrokken arbeidsplaatsen te registreren. Het systeem is onder meer van toepassing op bepaalde werken in onroerende staat wanneer de wettelijke voorwaarden en drempels zijn bereikt. Werknemers, zelfstandigen en andere betrokken personen moeten in dat geval correct geregistreerd zijn voordat zij hun activiteiten starten.
Voor grotere ondernemingen is het verstandig om duidelijk vast te leggen wie verantwoordelijk is voor deze controle. Dat kan bijvoorbeeld de werfleider, projectleider of administratieve dienst zijn.
Vanaf 1 april 2027: Check in and out at work
Vanaf 1 april 2027 verandert het systeem voor bepaalde werkzaamheden.
Naast de registratie van de aankomst zal ook een registratie bij het verlaten van de werf vereist zijn. Het systeem Check in and out at work zal onder meer gelden voor bepaalde werken in onroerende staat en de levering van stortklaar beton wanneer de vastgelegde voorwaarden zijn bereikt. Voor de betrokken werken wordt een drempel van 500.000 euro exclusief btw voorzien. Bedrijven die regelmatig op grote werven actief zijn, doen er daarom goed aan hun interne procedures tijdig aan te passen.
Daarbij moeten minstens volgende vragen worden beantwoord:
- wie voert de registratie uit?
- wanneer moet de registratie gebeuren?
- wie controleert of de registratie correct is?
- hoe worden onderaannemers opgevolgd?
- wat gebeurt er wanneer een registratie ontbreekt?
Hoe beperkt u risico’s bij een sociale controle?
Een onderneming hoeft niet te wachten op een inspectie om haar administratie te controleren.
Een aantal eenvoudige procedures kan veel problemen voorkomen.
- Controleer de aangifte van werknemers: zorg ervoor dat werknemers tijdig en correct worden aangegeven.
- Houd sociale documenten actueel: arbeidsovereenkomsten, uurroosters en personeelsgegevens moeten correct en gemakkelijk beschikbaar zijn.
- Controleer onderaannemers vóór betaling: ga na of een inhoudingsplicht van toepassing is voordat een factuur wordt betaald.
- Controleer de werfverplichtingen: ga vóór de start van de werkzaamheden na of een aangifte van werken of aanwezigheidsregistratie nodig is.
- Informeer project- en werfleiders: ook operationele verantwoordelijken moeten weten welke administratieve controles noodzakelijk zijn.
- Volg wijzigingen in de wetgeving: sociale regelgeving verandert regelmatig. Procedures moeten daarom periodiek worden geëvalueerd.
Een interne checklist kan veel problemen voorkomen
Voor elektrotechnische bedrijven kan een vaste checklist bijzonder nuttig zijn.
Zo’n checklist kan onder meer volgende controles bevatten:
- DIMONA en personeelsaangiften;
- controle van onderaannemers;
- inhoudingsplicht;
- aangifte van werken;
- aanwezigheidsregistratie;
- documenten die op de werf beschikbaar moeten zijn;
- controle van buitenlandse werknemers of onderaannemers.
Wanneer dezelfde procedure op iedere werf wordt gebruikt, verkleint de kans dat een belangrijke verplichting wordt vergeten.
Conclusie: voorkomen is beter dan corrigeren
De strijd tegen sociale fraude in België brengt verschillende concrete verplichtingen met zich mee voor werkgevers en aannemers.
Een correcte aangifte van werknemers, de controle van onderaannemers, de inhoudingsplicht, de aangifte van werken en aanwezigheidsregistratie maken allemaal deel uit van een goed georganiseerde bedrijfsvoering.
De nieuwe regels van 30 oktober 2026 en 1 april 2027 maken het nog belangrijker om deze controles in de dagelijkse werking van de onderneming te integreren.
Voor elektrotechnische bedrijven is een duidelijke taakverdeling tussen administratie, projectleiding en werfleiding daarbij essentieel.
Volgende stap
Bent u lid van ELOYA en hebt u vragen over de RSZ, personeelsbeheer, onderaannemers of uw verplichtingen als werkgever?
Neem contact op met ELOYA voor informatie en ondersteuning aangepast aan uw onderneming.
Bronnen: Sociale Zekerheid – RSZ, Aangifte van werken – RSZ, Check in at work – RSZ, Check in and out at work – RSZ, RSVZ en SIOD.
